Xem Phụ lục > < Đóng phụ lục

Chọn, xử lý và ủ hạt giống

Chọn, xử lý và ủ hạt giống

Quả cà phê chín. Nguồn: A year and a day

Các yếu tố quan trọng sau đây cần được đảm bảo để chọn được hạt giống tốt:

  1. Cây mẹ: Để có quả giống khoẻ, cây mẹ phải khoẻ, không sâu bệnh. Đánh dấu cây mẹ đạt tiêu chí này từ sau mùa thu hoạch trước để theo dõi cây trong ít nhất 1 năm. Đến trước mùa thu hoạch giống, kiểm tra lại và loại thêm các cây không phát triển tốt.
  2. Quả giống: Phải đủ độ chín, được thu hoạch ở giữa mùa. Không được chọn quả thu hoạch đầu mùa, cuối mùa hay các quả xanh, quá chín, bị sâu bệnh, hay bị đột biến (ví dụ: quả biến dạng, đơn nhân, hay quá to) để làm giống.

Xử lý quả giống

1. Loại quả lỗi

Loại quả nổi

Loại quả nổi. Nguồn: http://totzyuta.hateblo.jp.

Cho quả giống vào bể nước, loại các quả nổi lên trên. Quả nổi là quả chưa phát triển đủ, hay bị rỗng bên trong nên có tỉ trọng thấp hơn nước.


2. Tách vỏ

Tách vỏ thịt

Tách vỏ thịt cà phê. Nguồn: bobon.coffee

Bằng máy mài hay bằng tay. Tránh làm vỡ hay xây xát hạt.


3. Lên men

Ngâm hạt trong nước để lên men phần đường và thịt còn dính trên hạt. Độ pH tốt ưu để hạt nảy mầm là khoảng từ 5.5 – 6.0. Thời gian lên men càng lâu, pH càng giảm vì phần thịt lên men tạo ra pectin acid. Nếu ngâm trong 24h, lượng pH bị giảm xuống còn khoảng 5.0, dưới mức tối ưu giúp hạt nảy mầm. Sau khi lên men, rửa sạch hạt để phơi. Tốt nhất nên đo độ pH của nước lúc bắt đầu và lúc kết thúc lên men.

4. Phơi hạt

Phơi trong bóng râm nơi thoáng gió đến độ ẩm khoảng 35% – 40%. Tránh nguồn nhiệt trực tiếp vì nhiệt độ cao phá vỡ mô trong hạt, làm hạt không nảy mầm.

Bảo quản hạt giống

Nếu lưu trữ lâu dài, cất hạt trong bao đay thoáng khí, trộn chung với than và túi chống ẩm để chống hút ẩm. Bảo quản càng lâu, thời gian nảy mầm càng tăng, khả năng nảy mầm càng giảm.

Ảnh hưởng của thời gian bảo quản đến khả năng nảy mầm

Tỷ lệ nảy mầm tham khảo của hạt Arabica lưu trữ ở nhiệt độ 19°C:

Số tháng lưu trữ Tỷ lệ nảy mầm
0 – 15 95%
24 90%
30 80%
36 60%

Tuỳ theo thời gian lưu trữ và phương pháp bảo quản, hạt nảy mầm sau 30 đến 70 ngày. Dù vậy, nên xử lý và gieo hạt ngay lập tức sau khi thu hoạch hạt giống để đảm bảo tỷ lệ nảy mầm tốt nhất và thời gian đợi hạt nảy mầm ngắn nhất.

Ủ hạt

Ủ hạt giúp giảm thời gian đợi hạt nảy mầm. Lượng thời gian tiết kiệm có thể lên đến 3 tuần. Các bước ủ hạt:

  1. Ngâm nước: Ngâm hạt cà phê trong nước tỉ lệ 3 nóng 2 lạnh trong 24 giờ, giúp xúc tiến việc nảy mầm của hạt.
  2. Ủ hạt: Sau đó, ủ hạt giữa hai lớp vải bố ẩm đến khi rễ nhú ra khỏi hạt.

Ước lượng số hạt nảy mầm

Ủ thử 100 hạt và đếm số hạt nảy mầm. Ví dụ: 95 trong 100 hạt nảy mầm cho tỉ lệ ước lượng nảy mầm là 95%.

Sau đó, đếm số hạt trong 1kg hạt giống, rồi từ đấy ước lượng số hạt nảy mầm trong 1kg. Ví dụ: nếu trong 1kg có 1000 hạt với tỉ lệ nảy mầm 95%, số hạt nảy mầm trong 1kg là 950.