Xem Phụ lục > < Đóng phụ lục

Các phương pháp gieo hạt

Sau khi rễ đã đâm ra ngoài hạt, hạt có thể được gieo mang gieo vào đất. Có 3 cách gieo hạt vào đất:

  1. Gieo trực tiếp vào vườn trồng.
  2. Gieo hạt trong vườn ươm.

Dù vậy cách gieo hạt trực tiếp vào vường trồng chính thức không được khuyến khích do hiệu quả kém, việc điều khiển môi trường chăm sóc cho cây non cũng bị giới hạn. Việc chọn cách gieo hạt tuỳ thuộc vào điều kiện kinh tế và mong muốn chất lượng của cây non.

So sánh giữa các phương pháp

Phương pháp Chất lượng cây giống Đòi hỏi kinh tế
Gieo trực tiếp vào vườn trồng khó ổn định ít nhất
Gieo hạt vào vườn ươm giống tốt nhất cần đầu tư ban đầu cho vườn ươm

Gieo trực tiếp vào vườn trồng

Phương pháp gieo hạt trên mặt đất gồm các bước sau:

  1. Gieo: Gieo 3 – 5 hạt một lỗ gieo, để trong trường hợp nếu có hạt không nảy mầm được thì vẫn còn các hạt khác có thể nảy mầm trong hố đó. Sau đó, chỉ 1 cây tốt nhất trong hố được giữ lại, các cây yếu hơn sẽ bị loại bỏ.
  2. Phủ hạt với một lớp đất tơi xốp trên mặt.
  3. Bảo vệ xung quanh lỗ trồng bằng cách cắm cành bao quanh hay dựng các cành xung quanh theo hình kim tự tháp.
  4. Chọn mầm tốt nhất: Khi các mầm non đã mọc được một cỡ nhất định, mầm tốt nhất  trong 1 lỗ được giữ lại, còn các mầm khác cần bị nhổ bỏ.

Tuy được liệt kê ở đây, nhưng gieo hạt thẳng vào vườn trồng không được khuyến khích bởi các lý do sau đây:

Vì vậy, tốt nhất nên dùng một trong hai phương pháp là gieo hạt trong vườn ươm riêng biệt.

Gieo hạt vào vườn ươm

So với phương pháp gieo hạt vào bầu đất, gieo hạt vào vườn ươm tốn kém hơn do chi phí công sức xây dựng vườn ươm với màn che và phân luống đất. Bù vào đó, cây mầm phải cạnh tranh tự nhiên với nhiều hạt xung quanh. Nhờ vậy, các cây mầm được chọn có sức cạnh tranh rất tốt, sức sống dồi dào hơn.

Giá cà phê đang phát triển trên luống. Nguồn: coffeeshrub.com

Giá cà phê đang phát triển trên luống. Nguồn: coffeeshrub.com

Sau khi ủ hạt trổ rễ, gieo hạt theo hàng lên luống. 2 hàng cách nhau 5cm. 2 hạt trên cùng hàng cách nhau 2cm.

 

Chuẩn bị bầu

Cách phổ biến được dùng ở nước ta là ươm giống trong bầu. Hạt được gieo thẳng vào túi bầu (15cm x 25cm hoặc 18cm x 30cm) rồi chăm sóc đến lúc cây đủ lớn để trồng ra vườn. Với cách này, khoảng 2 – 3 hạt được gieo vào một túi và chỉ cây giá phát triển tốt nhất được giữ lại. Dù vậy, mỗi cây non chỉ cạnh tranh với 1 – 2 cây khác, và cây có rễ cong hay không chỉ được phát hiện lúc cây được mang ra vường trồng.

Nếu muốn trồng trong bầu, tốt nhất nên gieo hạt trong luống trước rồi chuyển ra bầu lúc cây mọc thành giá. Các giai đoạn chuẩn bị bầu:

1. Pha đất

Trộn 3 phần cùng tỉ lệ:

Sàng hỗn hợp đất nhiều lần để loại các tạp chất, rễ, lá, cành còn lẫn trong đất. Nên diệt khuẩn và kí sinh trùng phá rễ bằng vôi, nhưng nên đo độ pH suốt quá trình này và dùng lượng vôi vừa phải để đất không nhiễm phèn. Độ pH tối ưu là 5.5 – 6.0.

Nếu đất dùng cho bầu bị bạc màu và thiếu chất dinh dưỡng, có thể chọn 1 trong 2 cách bón phân sau để bổ sung chất dinh dưỡng:

Lưu ý: Liều lượng nói trên chưa tối ưu. Nên xét nghiệm thành phần chất dinh dưỡng trong đất để tính tỉ lệ phân hợp lý nhất.

2. Chuẩn bị bầu

Với giống cỡ thường, bầu cỡ 15cm x 25cm là đủ. Với các giống to (như Maragogype hay Pacamara), cần bầu to hơn để rễ có đủ chỗ phát triển. Bầu quá nhỏ dẫn đến rễ bị cong.

Sau khi cho đất vào bầu, châm 2 hàng lỗ xung quanh phía dưới bầu để thoát nước và thoáng khí cho rễ.